Niższy obcas stawom lżej
Lekarze szacują, że na choroby stawów cierpi na świecie około 400 milionów osób. W Polsce - ponad siedem milionów. Częściej chorują kobiety niż mężczyźni. Dlaczego stawy odmawiają nam posłuszeństwa - pytamy doktor Elżbietę Majewską, reumatologa z Centrum Medycznego ENEL MED w Warszawie.
"Poradnik Domowy": Pani doktor, popularnie mówimy o łamaniu w kościach na niepogodę, o podagrze, o lumbago, o wypadaniu dysku... Terminologia jest bogata, ale dotyczy zmian w obrębie stawów i towarzyszącemu tym procesom bólowi. Co to takiego ten "reumatyzm"? Dr Elżbieta Majewska: Reumatyzm jest określeniem powszechnie funkcjonującym w mowie potocznej. Pod tym pojęciem kryją się jednak liczne dolegliwości zarówno ze strony tkanek okołostawowych, jak i samych stawów. Są to ból, obrzęk, ograniczenie ruchomości i sztywność stawów. Lekarze doliczyli się ponad 200 jednostek chorobowych, które ogólnie zaliczane są do chorób reumatologicznych. Możemy je podzielić na trzy duże grupy schorzeń: zespoły bólowo-przeciążeniowe (należy do nich np. zespół bolesnego barku, łokieć tenisisty), choroba zwyrodnieniowa stawów oraz choroby zapalne (np. reumatoidalne zapalenie stawów czy toczeń).
Specjaliści są zdania, że na większość schorzeń reumatycznych trzy razy częściej cierpią kobiety niż mężczyźni. Dlaczego tak jest?
Tego do końca nie wiemy. Z pewnością na pojawienie się i przebieg chorób reumatologicznych mają wpływ hormony - kobiety po menopauzie, u których zanikają funkcje jajników i w związku z tym w organizmie jest coraz mniej estrogenów, częściej cierpią na dolegliwości stawowe niż mężczyźni w tym samym wieku. Również zaburzenia funkcji tarczycy - nadmiar lub niedobór produkowanych przez nią hormonów - powodują liczne dolegliwości stawowe. Wiele chorób reumatologicznych zaczyna się od uruchomienia reakcji autoimmunologicznych - wówczas organizm z jakiegoś powodu sam zaczyna niszczyć swoje tkanki, w tym przypadku stawy. Tak dzieje się np. przy toczniu układowym, chorobie nękającej głównie kobiety.
Czy to prawda, że kobiety częściej niż mężczyźni szkodzą swoim stawom?Tak bywa. To my, kobiety, częściej jesteśmy otyłe, czym przeciążamy stawy. Również my chodzimy w niewygodnych butach na wysokich obcasach przez co przyspieszamy deformację stóp.
A czy kobiety inaczej podchodzą do swojej choroby niż mężczyźni?
Chyba bardziej się przejmują ograniczeniami, jakie narzucają choroby reumatologiczne. Przewlekły ból, jaki towarzyszy tej grupie schorzeń, często wywołuje u nich nawet depresję.
Czy zwykle chorują wszystkie stawy, czy tylko niektóre? To zależy od choroby. Na przykład w dnie moczanowej najczęściej zajętym stawem jest śródstopno-paliczkowy palucha, nie wyklucza to jednak zaatakowania przez chorobę innych stawów, np. skokowego, kolanowego czy łokciowego.
Skąd możemy wiedzieć, że zaczyna się u nas rozwijać choroba reumatyczna? Co nas powinno zaniepokoić?
Każde ze schorzeń ma swoje charakterystyczne objawy, ale mają one również pewne wspólne cechy. Pamiętajmy o tym, że przedłużające się ponad sześć tygodni ból, obrzęk, ogranicze- nie ruchomości czy poranna sztywność stawu powinny nas zobligować do konsultacji z lekarzem reumatologiem.
Czy są badania, które pozwalają lekarzowi postawić trafną diagnozę? Wstępną diagnozę stawia reumatolog po obejrzeniu chorego i przeprowadzeniu z nim wywiadu. U pacjentów z podejrzeniem choroby zapalnej wykonujemy szereg badań dodatkowych. Są to analizy krwi, które pozwalają nam ocenić tzw. wskaźniki zapalne (OB, CRP, morfologia) oraz badania obrazowe, m.in. RTG stawów, USG, rezonans magnetyczny czy scyntygrafia kości.
Niektórzy chorują latami, a inni tylko przez kilka miesięcy w roku. U jednych choroba ma łagodny przebieg, a drudzy strasznie cierpią. Czy ze schorzeń reumatycznych można się wyleczyć?
Raczej nie. Robimy jednak wszystko, żeby chorzy mogli normalnie funkcjonować i cieszyć się życiem. W chorobie zwyrodnieniowej stawów i w zespołach bólowo-przeciążeniowych zalecamy przede wszystkim odciążanie stawów, leczenie miejscowe (tzw. blokady dostawowe oraz okołostawowe), rehabilitację ruchową i fizykoterapię. Gdy dochodzi do zaostrzenia dolegliwości, podajemy doraźnie niesteroidowe leki przeciwzapalne oraz leki, które działają ochronnie na chrząstkę stawową (są to preparaty siarczanu glukozaminy). W schorzeniach zapalnych stawów stosujemy natomiast takie lekarstwa, które modyfikują przebieg choroby, czyli spowalniają jej rozwój, oraz hamują destrukcję stawów, niesteroidowe leki przeciwzapalne, ponadto zalecamy rehabilitację ruchową, a także psychoterapię.
A czy sposób odżywiania ma jakieś znaczenie? Dieta nie jest zbyt istotna w przypadku chorób reumatologicznych. Powinna być dobrze zbilansowana, czyli zawierać produkty z różnych grup i mieć odpowiednią liczbę kalorii. Wapń oraz witamina D3 mają o tyle znaczenie, że często chorobom reumatologicznym (zwłaszcza reumatoidalnemu zapaleniu stawów oraz tocznio- wi) towarzyszy osteoporoza, a oba te składniki diety korzystnie wpływają na nasze kości. Spowolnienie rozwoju osteoporozy jest w tych przypadkach wręcz wskazane.
Czy możemy coś zrobić dla naszych stawów, żeby miały się lepiej?
Możemy. Z pewnością warto być aktywnym fizycznie, czyli gimnastykować się codziennie, uprawiać jakiś sport. Powinniśmy unikać nadwagi czy otyłości, ponieważ dodatkowe kilogramy niepotrzebnie obciążają stawy. Pamiętajmy również o tym, że powtarzające się czynności i obciążenia tego samego stawu (np. gra w tenisa, praca przy kompute- rze albo robienie na drutach) po jakimś czasie wyzwalają przewlekłe zespoły bólowe stawów. Na kondycję stawów wpływają także urazy - trzeba więc robić co się da, by unikać kontuzji.
Rozmawiała: Beata Prasałek
Poradnik Domowy nr 7, wydanie czs z dnia 01/07/2007 , str. 90
|
Witamy w Apteo. Jesteś nowym klientem? 
